2001 Almanya yapımı The Experiment (Das Experiment), insan psikolojisinin karanlık sularına cesurca dalan, izleyiciyi derinden sarsan bir psikolojik gerilim başyapıtıdır. Film, gerçek bir sosyal psikoloji deneyinden esinlenerek, para karşılığında bir hapishane deneyine katılan 20 erkeğin hikayesini anlatır. Katılımcılar rastgele 'gardiyan' ve 'mahkum' rollerine ayrılır ve görünüşte kontrollü bir ortamda iki hafta geçireceklerdir. Ancak hızla, rol yapmanın ötesine geçen bir iktidar mücadelesi ve insan doğasının çarpıcı bir dönüşümüne tanık oluruz.

Yönetmen Oliver Hirschbiegel, izleyiciyi adım adım artan bir gerilimin içine çekerek, otorite, itaat ve gücün yozlaştırıcı etkilerini ustalıkla sorgular. Moritz Bleibtreu, deneyin merkezindeki sıradan bir adam olan Tarek Fahd karakteriyle unutulmaz bir performans sergiler. Onun etrafında şekillenen gardiyanlar, özellikle de psikopatolojik eğilimleri giderek su yüzüne çıkan Berus (Justus von Dohnányi), filmin ürpertici gerçekçiliğine büyük katkı sağlar. Oyunculukların kolektif gücü, senaryonun sert ve düşündürücü yapısıyla birleşir.

The Experiment izlemek için birçok neden var. Sadece sürükleyici bir gerilim filmi değil, aynı zamanda insanlık durumu hakkında güçlü bir sosyolojik ve psikolojik deneyim sunar. Stanford Hapishane Deneyi'ne göndermeler yapan film, gücün el değiştirmesiyle birlikte nasıl normal insanların korkunç şeyler yapabildiğini gözler önüne serer. Görsel olarak kasvetli ve klostrofobik atmosferi, izleyiciyi karakterlerle birlikte hapseder. 7.7 gibi yüksek bir IMDb puanına sahip olan bu film, sinema tarihindeki en çarpıcı 'insan doğası' incelemelerinden biri olarak kabul edilir. Etkisi iz bırakan, üzerine uzun uzun düşündüren bu önemli eseri Türkçe altyazılı olarak mutlaka izlemelisiniz.